IV.2Gói sửa nhanh, gói trọn ngày có giá cố định

Học xong bài này bạn sẽ

• Lập được bảng thời lượng chuẩn cho 6–8 việc nhỏ hay gặp và biết một ngày đội 2 thợ nhận tối đa bao nhiêu giờ công việc.
• Tính được giá cố định cho gói nửa ngày và gói trọn ngày từ giá vốn và lãi gộp mục tiêu, kèm bảng phụ phí viết sẵn.
• Viết được phiếu xác nhận một trang: gồm gì, không gồm gì, phát sinh xử lý thế nào, để không lỗ vì phạm vi mơ hồ.

Tình huống mở đầu

(Nhân vật và số liệu giả lập.)

Nhà thầu Hoàn Thiện An Khang của chị Ngân có 6 thợ, chuyên cải tạo nhà phố. Việc lớn thì chị báo giá rành rọt. Việc nhỏ thì chị ngán.

Chị Mai, khách cũ, nhắn: "Nhà chị có mấy việc lặt vặt: cánh tủ bếp xệ, silicon nhà tắm mốc đen, phòng bé cần sơn lại. Em cho thợ qua được không, hết bao nhiêu?" Chị Ngân không biết trả lời sao. Chưa xem thì không dám báo. Qua xem thì mất nửa buổi cho một việc chưa chắc tới 2 triệu.

Lần trước cũng kiểu này, chị nói đại "khoảng 1,2 triệu" rồi cho hai thợ ghé "tiện đường". Hai người mất 6 giờ kể cả đi lại, tức 12 giờ công. Tính theo chi phí 160.000 đ/giờ là 1.920.000 đ. Thu 1,2 triệu, lỗ 720.000 đ chưa kể vật tư. Khách còn nhờ thêm: "Tiện tay em coi giúp cái vòi luôn."

Anh Lộc, tổ trưởng, nói thẳng: "Việc vặt làm không công, chị đừng nhận nữa." Chị Ngân không muốn từ chối. Khách cần thật, tháng nào cũng có năm bảy người hỏi, và giữa hai công trình thợ hay trống vài ngày.

Việc nhỏ không phải việc lỗ. Nó lỗ vì mỗi lần là một lần báo giá mới, phạm vi nói miệng, và không ai tính giờ.

Nguyên lý

Khách ngại việc nhỏ vì không biết trước giá. Gọi thợ tới rồi mới nghe giá là thế yếu, nên họ để dồn đó cả năm. Một con số cố định, biết trước được gì và không được gì, giúp khách quyết trong một tin nhắn.

Bạn bán một ngày của đội, không bán từng con vít. Chi phí lớn nhất của việc nhỏ không nằm ở tay nghề mà ở thời gian chết: đi xem, báo giá, đi lại, chờ vật tư. Đóng gói theo ngày thì thời gian chết đó được tính một lần và nằm sẵn trong giá.

Việc lặp lại thì chuẩn hóa được. Chỉnh bản lề, bắn lại silicon, thay vòi, sơn lại một phòng: mười nhà giống nhau tám. Có bảng thời lượng chuẩn, có túi đồ nghề soạn sẵn, đội làm nhanh dần mà giá không đổi. Phần nhanh lên đó là lãi của bạn.

Đây là dòng sản phẩm có lãi riêng. Khác với gói nhỏ làm mồi (xem bài III.1) chấp nhận lỗ để dẫn sang hợp đồng thiết kế, gói ở bài này phải tự lãi ngay từ gói đầu tiên. Lãi gộp mục tiêu còn nên cao hơn mức 25% của thi công thông thường, vì việc nhỏ có rủi ro quay lại sửa và có ngày trống lịch. Bài này dùng mức 35% (giả lập).

Lợi ích đi kèm: lịch thợ đều hơn, và mỗi gói là một lần đội bạn làm việc đàng hoàng trong nhà một chủ nhà. Đó là phần thưởng, không phải lý do để hạ giá.

Làm từng bước

Bước 1. Lập bảng việc và thời lượng chuẩn

Lấy sổ 6 tháng gần nhất, lọc các việc nhỏ khách hay hỏi. Mỗi việc ghi thời lượng chuẩn theo giờ công (số thợ × số giờ). Bảng của An Khang (giả lập):

Số lần đầu là ước lượng. Sau 10 gói, thay bằng số đo thật.

Bước 2. Tính sức chứa của một ngày

Đội 2 thợ, làm 8:00–17:00, nghỉ trưa 1 giờ: 16 giờ công. Trừ che phủ đầu ngày, dọn dẹp và nghiệm thu cuối ngày khoảng 1,5 giờ cho cả đội, tức 3 giờ công. Còn 13. Chừa 15% dự phòng cho những thứ mở ra mới thấy: 13 × 0,85 ≈ 11.

Vậy gói trọn ngày nhận tối đa 11 giờ công việc chuẩn. Tính tương tự, gói nửa ngày nhận khoảng 5 giờ công. Con số này là cái thước để nói "được" hay "không được" với khách.

Bước 3. Đặt giá cố định và bảng phụ phí

Giá gói = Giá vốn ÷ (1 − lãi gộp mục tiêu)

Giá vốn gồm giờ công của đội, giờ điều phối (đọc ảnh, soạn phiếu, đi lại), vật tư tiêu hao và chi phí đi lại. Phép tính đầy đủ nằm ở phần ví dụ.

Phụ phí phải viết sẵn, ít dòng, khách đọc là hiểu. Mẫu của An Khang (giả lập):

Không có dòng nào ghi "tùy tình hình".

Bước 4. Viết danh sách "không gồm"

Phần này quyết định lãi hay lỗ. An Khang ghi rõ gói không gồm: chống thấm; điện và ống nước âm tường; đục phá, ốp lát lại; việc trên cao phải dựng giàn giáo; vật tư chính; mọi thứ liên quan kết cấu.

Riêng vết nứt: nứt chân chim thì trám. Nứt xiên, nứt dài chạy qua dầm cột thì không trám che đi, mà nói thật: "Vết này em không trám chị ạ. Nó có dấu hiệu cần kỹ sư kết cấu xem trước. Trám lại chỉ làm mình không thấy nó nữa."

Bước 5. Chốt qua tin nhắn, không khảo sát tận nơi

Khách gửi ảnh và danh sách. Người điều phối quy ra giờ chuẩn, rồi trả lời:

"Em quy danh sách của chị ra rồi: sơn phòng bé 6 giờ công, silicon 2 phòng tắm 3 giờ, 4 cánh tủ bếp 1 giờ, thay vòi bếp 45 phút. Tổng gần 11 giờ, vừa đúng gói Trọn ngày 5 triệu, 2 thợ làm 8:00–17:00, bảo hành phần công 30 ngày. Sơn và vòi chị mua sẵn, hoặc bên em mua hộ theo hóa đơn cộng 10%. Gói không gồm chống thấm và điện nước âm tường. Bên em làm gói này thứ Ba và thứ Năm, thứ Năm tới còn trống. Chị chuyển 30% để em giữ lịch nhé?"

Danh sách vượt 11 giờ thì đưa hai lựa chọn: bớt việc, hoặc đặt thêm một gói nửa ngày. Không nhận ráng.

Bước 6. Làm theo quy trình một ngày và nghiệm thu từng dòng

Khi khách nhờ thêm tại chỗ, tổ trưởng dùng đúng một câu: "Việc này ngoài phiếu anh ạ. Nếu còn giờ trước 16:00 em làm luôn, không tính thêm. Nếu không kịp, em ghi lại để anh đặt gói nửa ngày, hoặc em làm thêm giờ theo mức 450.000 đ/giờ, anh chọn giúp em."

Ví dụ: Nhà thầu Hoàn Thiện An Khang (giả lập)

Toàn bộ tên và số liệu dưới đây là giả lập. Chi phí giờ công bình quân 160.000 đ/giờ.

Tính giá trước khi bán:

Chị Ngân dành một đội 2 thợ, chạy gói vào thứ Ba và thứ Năm. Bốn thợ còn lại vẫn làm công trình chính.

Kết quả sau 3 tháng:

Những điều không như ý (cộng lại đúng 6,84 triệu):

• Bốn gói Trọn ngày vượt giờ, mỗi gói thêm khoảng 3 giờ công, không thu được phụ phí. Lý do: phiếu ghi "xử lý silicon nhà tắm", khách hiểu là cả hai phòng. Mất 4 × 3 × 160.000 = 1.920.000 đ.
• Hai gói phải quay lại sửa: một chỗ silicon bong vì bắn khi mặt đá còn ẩm, một mảng sơn loang màu. Mỗi lần 6 giờ công, 120.000 đ đi lại, 100.000 đ vật tư, tức 1.180.000 đ. Hai lần là 2.360.000 đ.
• Hai gói Nửa ngày không ghép được với gói nào cùng buổi. Đội về lúc trưa, nửa ngày còn lại trống mà lương vẫn trả: 2 × 8 giờ công × 160.000 = 2.560.000 đ.

Lãi gộp thật vẫn trên mức 25% của mảng thi công, nhưng hụt gần 7 triệu so với kế hoạch. Ba việc chị Ngân sửa sau quý đó: phiếu ghi số lượng cho từng dòng ("silicon: 1 phòng tắm"); thêm bước kiểm mặt khô trước khi bắn silicon; gói Nửa ngày chỉ nhận khi ghép được hai nhà cùng khu trong một ngày, không thì hẹn sang ngày ghép được.

Ngoài ra có ba khách hỏi tiếp việc lớn hơn (làm lại phòng tắm, sơn cả căn). Chị Ngân ghi nhận, nhưng không tính vào bài toán của gói: gói phải tự sống được.

Sai lầm hay gặp

• Ghi phạm vi bằng chữ chung chung, không có số lượng → khách hiểu rộng, đội làm thêm không công → mỗi dòng trên phiếu có đơn vị và số lượng, đối chiếu lúc 8:00.
• Nhận đầy 100% giờ của đội → một con vít rỉ là trễ cả ngày → chừa 15% dự phòng, vượt thước thì bớt việc hoặc thêm gói.
• Làm ẩu vì "việc vặt" → quay lại sửa mất nguyên buổi và mất luôn lời giới thiệu → nghiệm thu từng dòng có ảnh trước và sau; lỗi quay lại ghi vào sổ, tìm nguyên nhân.
• Phụ phí báo tại chỗ, lúc đã làm xong → khách thấy bị ép, dù số tiền hợp lý → phụ phí nằm sẵn trên phiếu, phát sinh thì hỏi trước khi làm.
• Nể khách, trám luôn vết nứt đáng ngờ hoặc sửa "tạm" điện nước âm tường → che mất dấu hiệu, sau này có chuyện thì mình chịu → giữ đúng danh sách "không gồm", việc kết cấu khuyên khách mời kỹ sư kết cấu.

Bài tập thực hành

Thời gian: 30–45 phút. Làm trên chính đội của bạn.

Phần A – Bảng việc (15 phút). Lọc sổ 6 tháng, chọn 6 việc nhỏ khách hỏi nhiều nhất.

Phần B – Sức chứa và giá (15 phút)

Phần C – Phiếu một trang (10 phút). Viết 4 dòng phụ phí, 5 dòng "không gồm", và tin nhắn chốt lịch không quá 90 chữ. Đưa cho một người ngoài nghề đọc: họ có hỏi lại câu nào không?

Tự kiểm tra

Câu 1. Giá vốn một gói là 2,6 triệu, lãi gộp mục tiêu 35%. Giá bán nên là?
A. 3,0 triệu
B. 3,51 triệu
C. 4,0 triệu
D. 5,2 triệu

Câu 2. Gói Trọn ngày nhận tối đa 11 giờ công việc chuẩn. Khách gửi danh sách quy ra 13 giờ. Cách xử lý hợp lý?
A. Nhận hết, dặn thợ làm nhanh.
B. Nhận hết, tới nơi làm không kịp thì bỏ bớt.
C. Đề nghị khách bớt việc, hoặc đặt thêm một gói nửa ngày.
D. Từ chối khách.

Câu 3. Đang làm, chủ nhà nhờ "tiện tay" dời một ổ cắm âm tường. Tổ trưởng nên?
A. Làm luôn cho vui lòng khách.
B. Nói rõ việc này ngoài gói, thuộc danh sách "không gồm", ghi lại để báo giá riêng.
C. Làm rồi cuối ngày tính thêm tiền.
D. Im lặng, không làm.

Câu 4. Quý vừa rồi lãi gộp thật thấp hơn kế hoạch vì nhiều gói vượt giờ. Nên xem gì đầu tiên?
A. Tăng giá gói 20%.
B. Bỏ gói trọn ngày.
C. Thay thợ.
D. Xem lại phiếu: các dòng có số lượng rõ không, thời lượng chuẩn có sát số đo thật không.

Câu 5. Vì sao gói này đặt lãi gộp mục tiêu cao hơn mức 25% của thi công thông thường?
A. Vì khách việc nhỏ dễ tính.
B. Vì việc nhỏ có thời gian chết, rủi ro quay lại sửa và ngày trống lịch.
C. Vì đối thủ cũng làm vậy.
D. Để bù cho các gói bán lỗ khác.

Xem đáp án

1. C. 2,6 ÷ (1 − 0,35) = 4,0 triệu. Đáp án B là lỗi hay gặp: cộng 35% lên giá vốn thì lãi gộp chỉ còn khoảng 26%.
2. C. Thước 11 giờ đã gồm dự phòng. Nhận ráng thì hoặc trễ, hoặc ẩu.
3. B. Điện âm tường nằm ngoài gói. Làm "tiện tay" là nhận rủi ro mà không có giá.
4. D. Vượt giờ thường do phạm vi mơ hồ hoặc bảng chuẩn sai. Sửa gốc trước, rồi mới bàn tới giá.
5. B. Lãi gộp cao hơn là để trả cho rủi ro thật của việc nhỏ, không phải vì khách dễ.

Checklist 1 trang

• Đã có bảng 6–8 việc nhỏ với đơn vị và thời lượng chuẩn.
• Đã tính số giờ công nhận tối đa cho gói trọn ngày và gói nửa ngày, có chừa 15% dự phòng.
• Giá gói tính từ giá vốn và lãi gộp mục tiêu, không ước chừng theo giá chợ.
• Bảng phụ phí viết sẵn, không quá 5 dòng, không có chữ "tùy tình hình".
• Danh sách "không gồm" có chống thấm, điện nước âm tường, đục phá, kết cấu.
• Phiếu xác nhận một trang, mỗi dòng việc có số lượng.
• Có tin nhắn chốt lịch mẫu và câu trả lời mẫu khi khách nhờ thêm tại chỗ.
• Có lịch một ngày: đối chiếu lúc 8:00, dọn 16:00, nghiệm thu từng dòng 16:30, hỏi lại ngày thứ 7.
• Gói nửa ngày chỉ nhận khi ghép được hai nhà trong một ngày.
• Có sổ ghi giờ thật, số lần quay lại sửa, và lịch xem lại bảng chuẩn sau mỗi 10 gói.